Psyche

on

‘Situatie’. Fluisterend kwam het woord de hal binnen vanachter een gesloten deur. De echo bleef enkele seconden hangen en daalde van de negentiende-eeuwse trappen naar beneden. Ik keek naar de suède jas aan de moderne kapstok. Eigenlijk geen gezicht. Die witte kapstok. Net als de gouden deurklinken en de grijs geverfde omlijsting van de deuren. Als je iets wil verpesten aan een oude woning – nu bedrijfspand – dan is dit dé manier. Ik dacht aan Couperus, aan zijn huis op enkele meters afstand. Misschien liep hij ooit door de straat waar ik net fietste, langs de gevels die mij grijnzend aanstaarden in de warme zomerzon. In dit huis wellicht? Lang geleden las ik Psyche, een sprookje dat hij in 1898 publiceerde.  

Psyche
Het sprookje is me altijd bijgebleven: de sierlijke zinnen van Couperus, de inhoud. Het verhaal bevat veel symboliek, verwijzingen naar Plato’s Phaedros onder meer. Te veel om hier op in te gaan. Maar de heel wezenlijke worsteling van de menselijke ziel (psyche) met het bestaan is wat me bij het herlezen wederom raakte: ‘Wat is je eigen doel, kleine Psyche? Waarvoor ben je zelve? Waarvoor zijn de bloemen, de menschen, de starren? Wie weet het?’.

Tsja, wie weet het.

Los van de symboliek is dit ook gewoon een mooi verhaal, een sprookje over de belevenissen van een prinses. Een vertelling met uiteindelijk een goede afloop, de moeite van het lezen waard.

Situatie
Een multifunctioneel eufemisme, het woord ‘situatie’. Dekt moeilijke en makkelijke ladingen. Begrenst grootsheid. Ik begon de jassen aan de kapstok met het verstrijken van de minuten langzamerhand ook een kleine ‘situatie’ te vinden. Eentje waar ik ongevraagd in beland was. Een gebreide, grijze poncho. Een zacht suède, bruin colbert. Een rode trenchcoat. En een blauw sportjack. Een weerspiegeling van mensenlevens, tijdelijk tot elkaar veroordeeld aan een moderne witte kapstok in een negentiende-eeuws huis. Dadelijk zou ik een kamer binnenlopen, dit uitzicht achterlatend in de blik van de volgende ‘wachter’. Zou die ook aan Couperus denken?

N.B. Achtergrondinformatie vind je in het (online beschikbare) artikel van Maarten Klein: ‘Op weg naar Het. Over het sprookje Psyche van Louis Couperus‘. In: Tijdschrift voor Nederlandse Taal en Letterkunde 114 (1998), 234-251.